Erfgoeddag 2017: programma Denderland


Zorg

Op zondag 23 april 2017 vieren we in Vlaanderen, de jaarlijkse Erfgoeddag. Dit jaar werd het mooie, kwetsbare, belangrijke en warme thema ‘Zorg’ gekozen.

Zorgen voor het cultureel erfgoed: dat ligt voor de hand. In alle uithoeken van Vlaanderen, ook in regio Denderland, wordt zorgvuldig omgegaan met archiefstukken, museumobjecten, boeken en andere dingen. Dat geldt ook voor gebruiken, feesten en rituelen; het immaterieel erfgoed. Het thema ‘Zorg’ is ook een kans om te leren over de zorg voor en door mensen en dit vroeger en nu. Tenslotte zegt het verleden van de zorg veel over ons mensbeeld.

We bundelden alle Erfgoeddagactiviteiten in een handige regionale brochure!

Programma Regio Denderland

Op 23 april zetten tal van instellingen, organisaties en verenigingen in regio Denderland hun beste beentje voor. We kunnen jou dan ook een goedgevuld dagprogramma voorstellen.

Een papieren brochure met alle Erfgoeddagactiviteiten kan je vinden bij de deelnemers, in bibliotheken en culturele centra en gemeentediensten, … Vraag er naar! Je kan ook altijd een papieren brochure aanvragen bij Erfgoedcel Denderland. De volledige brochure is ook digitaal (in PDF) te downloaden via bovenstaande link. En we zetten ook hier onder alles nog eens op een rijtje.


AALST / Een mooie Hof - Stade van te kijken - Go! Internaat 't Kasteeltje, i.s.m. Heemkring Denderland

Het kasteeltje is vandaag een internaat voor kinderen met een beperking, maar was ooit een bejaardentehuis en een dokterswoning. Op Erfgoeddag wordt het domein opengesteld en het zorgende verhaal verteld met een rondleiding en een tentoonstelling van Heemkundige Kring Denderland.

Heemkundige Kring Denderland stelt met deze tentoonstelling de zorg voor die er, nu en vroeger, verleend is. ‘t Kasteeltje en het domein errond zijn vandaag en vroeger belangrijk geweest voor de lokale zorgverstrekking te Hofstade.

Het kasteel herbergt op de verschillende niveaus tal van mooie kamers, rijkelijk versierd met stucwerk, centrale lichtpunten, houtwerk, marmeren schoorsteenmantels, vloertegels en smeedwerk. Het interieur van het kasteel is, ondanks de verschillende functies die het reeds heeft gehad, bijzonder goed bewaard gebleven. Vooral de ‘hall’, met indrukwekkende schoorsteen, versiert met kinder- en diertaferelen en het prachtig plafondstucwerk, is haast niet gewijzigd sinds het einde van de 1 9de eeuw.

De tentoonstelling van Heemkundige Kring Denderland en de rondleidingen die op Erfgoeddag worden gegeven brengen het zorg-verhaal van ‘t Kasteeltje -van dokterswoning naar bejaardentehuis tot internaat- naar het grote publiek.

Tegelijkertijd is er heel wat te beleven op het domein: een echte markt met als thema ‘zorg voor de natuur’ met ecologische stands, streekproducten, planten, een creabeurs, een springkasteel, muziek, streekgerechten, proevertjes, …

PRAKTISCH

De tentoonstelling en de activiteiten zijn doorlopend open van 10u tot 18u. Om 11u, 13u en 15u zijn er rondleidingen in het internaat waarbij we uitleg geven over de zorgende functie van het domein.

  • Locatie: Internaat ’t Kasteeltje Zijpstraat 36 9308 Hofstade
  • Organisatie: Go! Internaat ‘t Kasteeltje, http://www.internaatkasteeltje.be
  • Contact op Erfgoeddag: 0490 56 34 41
  • Parkeerplaats – Eet/Drinkgelegenheid – Gedeeltelijk toegankelijk voor rolstoelgebruikers

 


AALST / Veilig thuis - Brandweermuseum (Privat Fire Brigade)

Het brandweermuseum (Privat Fire Brigade) staat in voor het behoud van brandweermateriaal en ziekenzorgmateriaal. Wat 25 jaar geleden begon als een ultieme reddingspoging om afgedankte brandweervoertuigen van de schroothoop te redden, groeide uit tot één van de grootste collecties van interventievoertuigen en -materiaal in Europa. Meer dan 50 jaar Dringende Geneeskundige Hulpverlening staat tentoongesteld in ons museum. We verzorgen ook geregeld diverse demo’s.

Het brandweermuseum toont de evolutie van de brandweer en de dringende geneeskundige hulpverlening. Aan de hand van onze collectie, uitgebouwd door jarenlange restauratie en verzamelen, kunnen we de evolutie van brandweer en dringende hulpverlening in Vlaanderen vertellen. Daarnaast tonen we gedurende de activiteit ook hoe en welke zorg wij aan onze erfgoedcollectie (honderden oude brandweerwagen, brandblussers, uitrusting van hulpverleners, brancards, etc. …) verlenen.

De geschiedenis van meer dan 50 jaar DGH (Dringende Geneeskundige Hulpverlening) staat deze Erfgoeddag centraal. De voertuigen en materiaal ondergingen in de loop der jaren heel wat evoluties. Het materiaal, bedoeld voor dringende zorg evolueerde, ondanks het steeds gelijk blijven van de vitale functies (ademhaling-bloedsomloop).

PRAKTISCH

Doorlopen open van 10u tot 18u.

  • Locatie: Brandweermuseum Industrielaan 23 b 9320 Erembodegem
  • Organisatie: Brandweermuseum (Privat Fire Brigade), www.brandweermuseum.be
  • Contact op Erfgoeddag: 0475 31 72 95
  • Parkeerplaats – Eet/Drinkgelegenheid – Toegankelijk voor rolstoelgebruikers

 


AALST / Van caritas tot werkmanskring: zorg op de Sint-Jozefparochie - Sint-Jozefparochie

De eerste pastoor van de Sint-Jozefparochie en zijn opvolger leveren echt pionierswerk. Een kerk bouwen en een splinternieuwe parochie uit de grond stampen is niet evident. Financiële- en logistieke problemen loeren steeds om de hoek. Ondanks hun drukke bezigheden verliezen beide pastoors nooit hun belangrijkste taak uit het oog: de pastorale zorg voor de inwoners van hun parochie.

Pastoors Vyt en Willems komen al snel tot de ontdekking dat een plaatsje in de hemel niet de enige zorg is van hun parochianen. Armoede en ziekte teisteren de Sint-Jozefparochie. Ook een gebrek aan onderwijs speelt heel wat gelovigen parten. De parochiepriesters proberen samen met de katholieke burgerij om het leed te verzachten. Op die manier willen ze niet alleen het welzijn van de parochianen verbeteren, maar ook een dam opwerpen tegen het oprukkende socialisme in Aalst.

Op Erfgoeddag kom je meer te weten over deze boeiende brok Aalsterse geschiedenis. In de Sint-Jozefkerk staan 5 thema’s centraal: zorg voor armen, zorg voor onderwijs, zorg voor arbeiders, zorg voor erfgoed en pastorale zorg. Hoe probeert de Kerk eind 19de– en begin 20ste eeuw zorg te dragen voor de arbeidersklasse?  En hoe draagt de parochie anno 2017 zorg voor haar rijke erfgoed? Je komt het te weten op een boeiende tentoonstelling. Bovendien is er ter gelegenheid van Erfgoeddag ook een rijk geïllustreerde brochure te verkrijgen over zorg op de Sint-Jozefparochie.

PRAKTISCH

Zaterdag 22 april doorlopend open van 14u tot 18u.

Op Erfgoeddag doorlopend open van 11u tot 18u. Omwille van de eucharistieviering om 9u30 start deze activiteit pas om 11u.

  • Locatie: Sint-Jozefkerk Esplanadeplein 9300 Aalst
  • Organisatie: Sint-Jozefparochie Aalst
  • Contact op Erfgoeddag: 0472 91 91 86
  • Parkeerplaats – Toegankelijk voor rolstoelgebruikers


AALST / 't Gasthuys nodigt uit... Mysteries en anekdotes - 't Gasthuys, Stedelijk Museum Aalst

Op deze exclusieve rondleiding ontdekt u wat er zich afspeelde binnen de kloostermuren, wie de hospitaalzusters waren, hoe zij hun gasten verzorgden, hoe die zorg geëvolueerd is in de tijd, hoe zij leefden… Het hele gebouw, ontstaan in de 13de eeuw en gebruikt als hospitaal of gasthuis tot 1899, wordt bezocht in functie van de vroegere bewoners, de hospitaalzuster Augustinessen.

De zorgfunctie van het gebouw waarin het museum is gehuisvest, het oude gasthuys, wordt in deze rondleiding expliciet uitgelegd. Leven en werk van de gasthuiszusters wordt verteld, alsook de geschiedenis van deze zorginstelling, die ruim 750 jaar op deze plek gehuisvest was.

PRAKTISCH

Rondleidingen om 14u30 en 16u.

Reservatie is verplicht, via museum@aalst.be of 053 72 36 02. Reserveren kan tot 18/04/2017.

  • Locatie: ’t Gasthuys – Stedelijk Museum Aalst Oude Vismarkt 13 9300 Aalst
  • Organisatie: ’t Gasthuys – Stedelijk Museum Aalst, www.aalst.be/museum
  • Contact op Erfgoeddag: 053 72 36 02

Gedeeltelijk toegankelijk voor rolstoelgebruikers.


AALST / Museumparcours met Elsa en Lisa - 't Gasthuys, Stedelijk Museum Aalst

Om de kinderen op een leuke, interactieve en speelse wijze het oude gasthuis te laten ontdekken, creëerde Kathleen Amant de museumfiguurtjes Elsa en Lisa. Deze nonnetjes leiden de kinderen doorheen het museum aan de hand van een ontdekkingsgids met allerlei doe-opdrachten. Dit interactief kleuterparcours werd ontwikkeld voor kinderen van 4 tot 7 jaar onder begeleiding van ouders of grootouders.

In deze rondgang wordt specifiek gefocust op de zorgfunctie van het oud-gasthuys, met de hospitaalzusters als leidraad.

PRAKTISCH

Doorlopend open vanaf 14u tot 18u.

Geschikt voor kinderen van 4 tot en met 7 jaar.

  • Locatie: ’t Gasthuys – Stedelijk Museum Aalst Oude Vismarkt 13 9300 Aalst
  • Organisatie: ’t Gasthuys – Stedelijk Museum Aalst, www.aalst.be/museum
  • Contact op Erfgoeddag: 053 72 36 02
  • Gedeeltelijk toegankelijk voor rolstoelgebruikers.


AALST / Karakters op rust - WZC Denderrust, i.s.m. Heemkundige Kring De Faluintjes en Academie Beeldende Kunsten Aalst

Studenten van de Academie Beeldende Kunsten Aalst zullen op verschillende dagen bewoners van Woonzorgcentrum Denderrust portretteren. Samen met hen gaan we op zoek naar de verhalen achter deze personen. We beoefenen een soort van levende geschiedenis, door deze getuigenissen om te zetten in een creatief resultaat. Welke levensverhalen hebben hen getekend? Welke maatschappelijke evoluties hebben zij gedurende hun leven waargenomen? Over welke thema’s kunnen zij ons vandaag nog heel wat bijbrengen?

Op zondagmiddag, 30 april 2017, kan je de resultaten bewonderen, maar enkele studenten ook bezig zien. Het publiek kan kennis maken met de verhalen achter deze karaktervolle bewoners via de creatieve resultaten en het gesprek aangaan via verschillende vertelkoffers.

PRAKTISCH

OPGELET! Deze activiteit gaat niet door op Erfgoeddag, maar een week later, op zondag 30 april.

Doorlopend open vanaf 14u tot 18u.

  • Locatie: WZC Denderrust Alfons De Cockstraat 12a 9310 Herdersem
  • Organisatie: WZC Denderrust vzw, www.denderrust.be
  • Contact op Erfgoeddag: 053 60 60 58
  • Toegankelijk voor rolstoelgebruikers – Parkeerplaats – Eet-/Drinkgelegenheid


AALST / De diepere betekenis van de iconografie van de kapel van het OLV-ziekenhuis van Aalst - OLV-ziekenhuis Aalst, i.s.m. Dirk Van de Perre

De Zwartzusters van Aalst stonden gedurende eeuwen in voor ziekenzorg. Rond 1900 startten zij met de bouw van een nieuw ziekenhuis te Mijlbeek, het thans alom gekende OLV-Ziekenhuis. Uit de oudste bouwperiode van het ziekenhuis stamt de kapel. Van op de straat is ze weliswaar onzichtbaar, want ingesloten door recentere hoogbouw, maar binnenin is ze nog altijd integraal bewaard in haar oorspronkelijke toestand.

De kapel, ontworpen door ir.-arch. broeder Urbain, is gebouwd in 1932-1933, in de stijl van het ‘moderne traditionalisme’ van de Nederlandse architect Alexander Kropholler, die op dat moment te Affligem de nieuwe vleugel van de abdij realiseerde. Broeder Urbain kon beroep doen op een ganse reeks kunstenaars van het Gentse Sint-Lucasinstituut voor de verdere aankleding van de kapel. Al deze kunstwerken zijn nog tijdens het interbellum gerealiseerd en worden gekenmerkt door een grote stijleenheid, het art deco. Aan de bouw en de kunstwerken van de kapel ligt een liturgisch en theologisch programma ten grondslag dat werd opgesteld door Gery Helderenberg, de priester-dichter die gedurende vele jaren aalmoezenier van het ziekenhuis en directeur van de zustercongregatie was.

Al deze elementen samen maken van de kapel van het Onze-Lieve-Vrouwziekenhuis, toegewijd aan Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand, een uniek zorgerfgoed, getuigend  van  de spiritualiteit van de Zwartzusters en van het ziekenhuis.

Over de kapel kwam in de zomer van 2016 een prachtig geïllustreerd boek uit, met kleurenfoto’s van alle glasramen en kunstwerken en met de iconografische uitleg, zoals die door Gery Helderenberg gegeven werd. Het boek (niet in de boekhandel) met de titel De diepere betekenis van de iconografie in de kapel van het OLV-ziekenhuis van Aalst, kan in de kapel aangeschaft worden aan de prijs van 10 euro.

Enkele uitzonderlijke stukken uit het rijke archief van de Zwartzusters, thans berustend in het Stadsarchief Aalst,  zullen tijdens Erfgoeddag in de kapel geëxposeerd worden.

PRAKTISCH

De kapel is op Erfgoeddag doorlopend open, behalve tussen 11u en 12u wegens een misviering.

Toelichting wordt door dr. Dirk Van de Perre over de architectuur en de kunstwerken gegeven om 15u en 17u.

De kapel is bereikbaar via de algemene ingang van het ziekenhuis aan de Moorselbaan. Vandaar kan je de bewegwijzering volgen.

  • Locatie: OLV Ziekenhuis Aalst Moorselbaan 164 9300 Aalst
  • Organisatie: OLV Ziekenhuis Aalst, www.olvz.be
  • Contact op Erfgoeddag: 0476 07 06 15
  • Toegankelijk voor rolstoelgebruikers – Parkeerplaats – Eet-/Drinkgelegenheid


ERPE-MERE / Zeg eens dokter, vertel eens zuster - Heemkundige Kring Erpe-Mere, i.s.m. de Wanzeelse cineasten

Huisartsen, thuisverpleegsters, medewerkers in rusthuizen of verpleegkundigen van Kind en Gezin hebben in de twintigste eeuw de zorg voor mensen behartigd. Tijdens hun loopbaan maakten ze ingrijpende evoluties mee. Zij brengen op 23 april het lokale verhaal. Enkelen getuigen die namiddag life, anderen brengen hun verhaal in vooraf gefilmde gesprekken.

Centraal staat het erfgoed uit de medische en paramedische sector. Zowel het materiële erfgoed (foto’s en objecten) als het immateriële erfgoed (de verhalen) krijgt aandacht. Dokters speelden vaak een centrale rol in de dorpsgemeenschap als burgemeester of voorzitter van een vereniging.

PRAKTISCH

Het gesprek begint om 15u en duurt vermoedelijk tot 17u.

Reservatie is verplicht via deboeck.bavay@telenet.be. Dit kan tot 20/04/2017

  • Locatie: Zaal PAX Dorpsstraat 121 9420 Erpe-Mere
  • Organisatie: Heemkundige Kring Erpe-Mere, www.heemkunde-erpe-mere.be
  • Contact op Erfgoeddag: 0473 40 34 12
  • Parkeerplaats – Eet/Drinkgelegenheid – Toegankelijk voor rolstoelgebruikers


LEDE / Gezonde ZORG met natuur- en andere middeltjes - Culturele Raad Lede, i.s.m. Cultuurdienst Lede

Op Erfgoeddag kan je de oudste boerderij in Lede bezoeken, Hof Sörsele. Op het programma staan tal van activiteiten die de natuurlijke zorg van weleer in de kijker plaatsen.

Met een leerrijke korte wandeling ter plaatse maak je kennis met verschillende kruiden in groei. In de schuur vind je diverse kraampjes met geneeskundige kruiden en gezonde middeltjes. Onder het afdak kan je genieten van een kleine toneelopvoering over en met Tiest de Wrijver (°1844 +1926), de ‘zorgverstrekker’ die talloze mensen heeft ‘gered’ van allerlei pijnen en kwalen. De oude hoeve (anno 1695-1884) leer je kennen door een korte historische rondleiding.

En natuurlijk zorgen we dat je geen honger en dorst hebt met een uitgebreide keuze uit ‘gezonde’ bieren en o.a. kruidenpannenkoeken. De brochure ‘Baptist de Wrijver van op de Vogelenzang’ wordt gratis meegegeven aan geïnteresseerde bezoekers.

PRAKTISCH

Doorlopend van 10u tot 18u.

  • Locatie: Hof Sörsele Vogelenzang 44 9340 Lede
  • Organisatie: Culturele Raad Lede

NINOVE / 'ZorgSaam Ninove': de 'Zusterkes van den Burchtdam' en andere ziekenzorgers - Dienst cultuur en evenementen Stad Ninove, i.s.m. de Stedelijke Erfgoedraad

In 1949 vestigden de zusters van de H. Vincentius à Paulo uit Buggenhout zich in Ninove. Als de ‘Zusterkes van den Burchtdam’ verzorgden ze gedurende enkele decennia zieken en ouderlingen van de stad kosteloos aan huis. Erfgoeddag vertelt het verhaal van de verdwenen zustercongregatie, maar haalt ook andere ‘zorgzamen’ in het naoorlogse Ninove voor het voetlicht.

De stad Ninove en de lokale erfgoedraad vertalen het thema ‘zorg’ in een panelgesprek over ziekenzorg, en bij uitbreiding armenzorg, in het Ninoofse. We vertrekken van het verhaal van de (verdwenen) zustercongregatie Sint-Vincentius / Hulp in Nood (in Ninove beter gekend als de ‘zusterkens van den Burchtdam’) en zoemen vandaaruit in op al wie in onze stad in de voetsporen van deze zusters is getreden: wie is of was in deze stad en haar deelgemeenten met ziekenzorg (al dan niet aan huis) of armenzorg bezig? We proberen de werking en de geschiedenis van deze organisaties of individuele zorgverstrekkers in kaart te brengen, met vooral aandacht voor een erfgoedinsteek.

 

PRAKTISCH

Het panelgesprek begint om 11u en duurt vermoedelijk tot 13u.

  • Locatie: WZC Klateringen Centrumlaan 173 9400 Ninove
  • Organisatie: Stad Ninove, www.ninove.be
  • Contact op Erfgoeddag: 053 31 32 91
  • Parkeerplaats – Toegankelijk voor rolstoelgebruikers